woensdag, januari 08, 2014

Late Night World

Muziek uit Azerbeidzjan (*): zangeres en pianiste Aziza Mustafa Zadeh, tar-virtuoos Ramiz Guliyev en een nieuwe cd van Alim & Fargana Qasimov, 'Intimate dialogue'.
Bart Vanhoudt
Presentatie: Bart Vanhoudt
Samenstelling: Marc Vandemoortele
Contact: latenight@klara.be

Speellijst

  • Aziza Mustafa Zadeh: Sweet sadness door Aziza Mustafa Zadeh (zang, piano) - Uit cd 'Shamans' Decca 470 234-2 - [0:04:59]
  • Aziza Mustafa Zadeh: Shamans door Aziza Mustafa Zadeh (zang, percussie) - Decca 470 234-2 - [0:09:12]
  • Aziza Mustafa Zadeh: Strange mood door Aziza Mustafa Zadeh (piano) - Decca 470 234-2 - [0:05:26]
  • Trad.: Mugham Kharij Segah door Ramiz Guliyev (tar), Shirhad Hazanov (percussie) - Uit cd 'Dialogues with the tar' Felmay 8197 - [0:09:05]
  • Trad.: Mugham Choban Bayati door Ramiz Guliyev (tar) ), Shirhad Hazanov (percussie) - Felmay 8197 - [0:08:51]
  • Vasif Adigözalov: Garanfil (carnation) door Ramiz Guliyev (tar), State Chamber Orchestra, Yashar Imanov - Uit cd 'Dialogues with the tar' Felmay 8197 - [0:05:45]
  • Trad.: Mahur tesnifs door Alim Qasimov (zang, percussie), Ali Asgar Mammadov (tar), Ra'uf Islamov (kamanche) - Uit cd 'Intimate dialogue' Drever gaido 21060 - [0:18:15]
  • Trad.: Mugham Sheshtar door Fargana Qasimova (zang, percussie), Ali Asgar Mammadov (tar), Ra'uf Islamov (kamanche) - Uit cd 'Intimate dialogue' Drever gaido 21060 - [0:15:22]
    • Trad.: Mugham Bayati Shiraz door Alim Qasimov (zang, percussie), Fargana Qasimova (zang, percussie), Ali Asgar Mammadov (tar), Ra'uf Islamov (kamanche) - Uit cd 'Intimate dialogue' Drever gaido 21060 - [0:35:59]
    (*) Bericht voor de meerwaardezoeker: "De klassieke-muziektraditie van Azerbeidzjan is ongetwijfeld één van de belangrijkste van de regio die zich uitstrekt tussen de kust van de Zwarte Zee en de Gobi-woestijn. Door de eeuwen heen ontwikkelde zich hier de mugam-kunst uit een synthese van Perzische, Arabische en Byzantijnse kunststromingen. De mugam (gelijk aan het Arabische maqam, het Turkse makam en het Centraal-Aziatische makom) ontstond met de ontwikkeling van de stedelijke cultuur in de Middeleeuwen. Het is een omvangrijke vocale en instrumentale compositie met contrasterende delen van een improviserend karakter. De tekst is veelal ontleend aan klassieke poëzie. Een mugam-ensemble bestaat uit een zanger en instrumentalisten die de tar, kemenche en def bespelen (de laatste veelal door de zanger). De mugam begint met een prelude (bardasht), een virtuoze, vrije improvisatie door de tar, die de karakteristieken van de mugam introduceert. Als de zanger begint, treedt de tar op de achtergrond en imiteert de vocale lijnen, de motieven en cadans van haar begin- en slotfrasen, terwijl de kemenche soms de tar, soms de zang ondersteunt. Het woord mugam betekent ‘toonaard’, ‘melodisch patroon’, of ‘compositie gebouwd op een toonaard’. Iedere mugam draagt een naam die haar karakter aangeeft, zoals bayati (‘huiselijk en gezellig’) en ushak (‘hartstocht’). Gewoonlijk geeft de naam de belangrijkste toonaard weer, bijvoorbeeld mugam rast en mugam segah. Zoals alle kunstmuziek uit het Midden-Oosten is die van Azerbeidzjan monodisch en modaal, en laat ze veel ruimte aan improvisatie. Alle melodieën, gecomponeerd of geïmproviseerd en in een vrij of metrisch ritme, ontvouwen zich binnen het raamwerk van één of meer mugams, met de daarbij behorende expressiviteit. De mugam wordt geclassificeerd in twaalf hoofdmodi (dastgâh) en verschillende secundaire modi. De muzikale structuur van elke dastgâh kan aan de basis liggen van vocale (tasnif) en instrumentale composities (reng, diringa). Iedere dastgâh is opgebouwd uit ‘melodieën’ (gushe), waarvan sommige in verschillende mugams voorkomen. De teksten van de tasnifs zijn meestal gazals, een lyrische versvorm uit de 13e eeuw die nog altijd tot de belangrijkste genres van de oosterse poëzie behoort. De mugam biedt tegelijkertijd eenheid en verscheidenheid. De verscheidenheid wordt veroorzaakt door de afwisseling van improvisatie eb compositie, vrije of metrische ritmes, klankleuren en stemmingen. Omgekeerd is de eenheid van de mugam een resultaat van de manier waarop al deze verschillende delen met elkaar worden verbonden. De zangers kiezen hun gedichten uit het werk van klassieke schrijvers als Fuzuli, Khâqâni, Nezâmi, Seyid ‘Azim Shirvâni, Mollâ Panâh, en van de recentere auteurs als ‘Ali Aqâ Vâhid, Suleymân Rostam en Mir Mehdi Seyid-zâde. Aan de structuur van de mugam ontleent de zanger een grote vrijheid, maar hij moet wel over een grondige beheersing van de formele regels beschikken. De vocale stijl kenmerkt zich door flexibiliteit, precisie in de geringste variatie van intervallen, rijke versieringen en vibrato (waarbij gebruik wordt gemaakt van een gesofisticeerde jodeltechniek). De tar is een langhalsluit, waarvan de 8-vormige klankkast bedekt is met perkament. Het instrument heeft drie paar tweekorige metalen snaren, twee tweekorige snaren en een lage snaar als grondtoon. De stemming is afhankelijk van de modus. De kemenche is een drie- of viersnarige kleine vedel, die op de knie bespeeld wordt. De ronde klankkast is bespannen met perkament. De def heeft een diameter van ongeveer dertig centimeter. Het heel dunne, bijna transparante vel is gewoonlijk van dierenhuid. In de lijst van de trom zijn metalen ringen aangebracht. De nagara is een ver familielid van onze pauken en biedt extra ritmische ondersteuning aan de def." 
Klara © 2015